Ngày 13-12, phiên tòa xét xử vụ án vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản gây thất thoát, lãng phí, tham ô tài sản xảy ra tại Tổng công ty Nông nghiệp Sài Gòn (SAGRI) bắt đầu phần tranh luận.

Mở đầu phần luận tội, đại diện VKS nhận định rằng đủ cơ sở xác định ông Lê Tấn Hùng (tổng giám đốc SAGRI) và các đồng phạm sai phạm trong việc chuyển nhượng dự án phát triển khu nhà ở tại phường Phước Long B, quận 9 (nay là TP Thủ Đức).

Đề nghị mức án cao nhất 30 năm tù

SAGRI ban đầu góp vốn thực hiện dự án, sau đó chuyển nhượng dự án cho Tổng công ty Phong Phú. Bản chất của việc chuyển nhượng là chuyển nhượng dự án kinh doanh bất động sản kèm theo việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Đây là hình thức chuyển nhượng phần vốn góp ra bên ngoài của doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Nóng phần tranh luận về thiệt hại trong vụ án xảy ra tại SAGRI - ảnh 1
Bị cáo Lê Tấn Hùng và đồng phạm nghe đại diện VKS luận tội. Ảnh: H.YẾN

SAGRI đã chuyển nhượng khi chưa có đủ điều kiện và căn cứ pháp lý để chuyển nhượng; chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; chuyển nhượng toàn bộ dự án mà không thẩm định giá, đấu giá, chưa xây dựng đề án tái cơ cấu. SAGRI chuyển nhượng dự án cho tư nhân. Các bị cáo đã gây hậu quả thiệt hại đặc biệt lớn, thất thoát hơn 672 tỉ đồng. Ngoài ra, bị cáo Hùng và đồng phạm còn thực hiện các hành vi lập khống chứng từ đi tham quan, học tập kinh nghiệm ở nước ngoài để tham ô trên 13,3 tỉ đồng của SAGRI.

VKS nhận định bị cáo Hùng lợi dụng chức vụ, quyền hạn tổng giám đốc SAGRI chỉ đạo cấp dưới chuyển nhượng dự án trên và tham ô tài sản.

Quá trình điều tra, bị cáo khai báo tương đối thành khẩn, tại tòa đề nghị xem xét lại tội tham ô. Trước khi xét xử, gia đình bị cáo có nộp tiền khắc phục toàn bộ lãi thu lợi bất chính. Ông Hùng cũng có nhiều thành tích trong công tác để xem xét là tình tiết giảm nhẹ. Tuy nhiên, bị cáo ở cương vị người đứng đầu, vai trò cầm đầu trong vụ án nên cần bản án nghiêm khắc.

Bị cáo Trần Vĩnh Tuyến với cương vị phó chủ tịch UBND TP.HCM, biết rõ, buộc phải biết dự án trên chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, chưa đủ điều kiện chuyển nhượng… Tuy nhiên, bị cáo ký Quyết định 6077 chấp thuận chuyển nhượng dự án từ SAGRI sang Tổng công ty Phong Phú trái quy định của pháp luật. Văn bản có tính quyết định, dẫn đến việc gây thiệt hại.

Tương tự, VKS cũng nhận định bị cáo Trần Trọng Tuấn (nguyên giám đốc Sở Xây dựng) có vi phạm như cáo trạng đã nêu.

Từ đó, VKS đề nghị phạt bị cáo Hùng 14-16 năm tù về tội tham ô tài sản; 12-14 năm tù về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; tổng hợp hình phạt đề nghị là 26-30 năm tù. Bị cáo Nguyễn Thị Thúy (nguyên kế toán trưởng) bị đề nghị 24-28 năm tù về hai tội trên.

Bị cáo Tuyến, Tuấn cùng bị đề nghị 7-8 năm tù và bảy đồng phạm bị đề nghị thấp nhất ba năm án treo, cao nhất bảy năm tù về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Bị cáo Nguyễn Thị Tuyết Mai và bốn đồng phạm tham ô bị đề nghị 5-8 năm tù về tội tham ô tài sản. Bị cáo Dư Huy Quang 4-5 năm tù, Nguyễn Thị Thanh An bị đề nghị 30-36 tháng tù về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Bị cáo Lê Thị Diệp Cẩm bị đề nghị ba năm án treo về tội che giấu tội phạm.

Giám định viên thừa nhận sai sót của kết luận giám định

Trả lời luật sư, giám định viên Bộ Xây dựng thừa nhận có sai sót trong kết luận giám định vì việc quản lý vốn nằm ngoài chức năng, nhiệm vụ của Bộ Xây dựng. “Tôi ghi nhận có sai sót, mong HĐXX xem xét việc này” – vị này nói.

Tranh luận, bị cáo Tuấn cho rằng kết luận trên có phần “Việc chuyển nhượng không tiến hành đấu giá để xác định giá thị trường là không tuân thủ theo quy định…” là thể hiện nhận thức pháp luật không đúng đắn, dẫn đến kết luận trái với quy định của pháp luật và mâu thuẫn với kết luận giám định của Bộ Tài chính.

Cựu phó chủ tịch xin miễn trách nhiệm hình sự

Tự bào chữa, bị cáo Hùng nói về hành vi tham ô tài sản, mình không có động cơ vụ lợi, chia lợi. “Xin cam đoan với lương tâm, cả cuộc đời tôi không chỉ vì hành vi này mà phải đánh đổi. Sự việc ảnh hưởng tới gia đình tôi, mong tòa xem xét hình phạt phù hợp” – bị cáo Hùng khóc nghẹn.

Luật sư của ông Tuyến xin miễn trách nhiệm hình sự cho thân chủ. Vì ông Tuyến nguyên là một lãnh đạo có nhiều đóng góp cho TP, gia đình có truyền thống cách mạng, không hề vụ lợi, đặc biệt là hậu quả đã được ngăn chặn kịp thời từ trước khi khởi tố vụ án.

Luật sư nêu rằng tại tòa ông Tuyến đã thừa nhận trách nhiệm khi ký Quyết định 6077 và do có phần nể nang, ơn nghĩa như đã trình bày với cơ quan điều tra (CQĐT) trước đó. Quá trình này cũng thể hiện trạng thái tâm lý và nhận thức theo áp lực của tiến trình điều tra, thời điểm ký Quyết định 6077 có căn cứ cho thấy ông Tuyến không thể hiểu biết đầy đủ về pháp luật, không thể biết sai mà vẫn ký.

Khi làm việc với CQĐT, ông Tuyến đã có sự chuyển biến trong nhận thức, thừa nhận hành vi sai phạm liên quan trách nhiệm được phân công khi ký quyết định này. Ông Tuyến khai nhận biết sai mà vẫn ký chính là nhờ sự phân tích của CQĐT và VKS vào thời điểm đã khởi tố vụ án và bị can, thông qua các buổi làm việc và hỏi cung, chứ không phải tại thời điểm ký quyết định.

Ông Tuyến cũng xác nhận với HĐXX đã trình bày trung thực và không có tư lợi. “Bị cáo không làm trái, lại chủ động khắc phục hành vi này nên mong HĐXX xem xét hành vi của bị cáo đúng pháp luật” – ông Tuyến trình bày.

Bị cáo Tuấn luôn khẳng định bị oan. Việc chuyển nhượng dự án bất động sản và việc chuyển nhượng toàn bộ số vốn (bao gồm giá trị quyền sử dụng đất) đã đầu tư vào dự án bất động sản do doanh nghiệp nhà nước làm chủ đầu tư là các thủ tục pháp lý và điều kiện pháp lý khác nhau.

“Việc chuyển nhượng dự án bất động sản và việc chuyển nhượng toàn bộ số vốn đã đầu tư vào dự án bất động sản do doanh nghiệp nhà nước làm chủ đầu tư, xét dưới góc độ nhận thức pháp luật và áp dụng pháp luật, là nội dung mang tính chìa khóa để mở ra các vấn đề pháp lý có liên quan trong vụ án này” – ông Tuấn trình bày.

Ông Tuấn còn cho rằng không thực hiện các hành vi vi phạm mà cáo trạng xác định là sai phạm chính của vụ án. Việc ông ký tờ trình tham mưu cho phép chuyển nhượng dự án là thực hiện theo kết luận hợp pháp của hội đồng thẩm định và thay mặt hội đồng theo luật định, không phải tham mưu theo thẩm quyền cá nhân. Quá trình thụ lý, thẩm định và giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp phù hợp trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật và công khai, minh bạch.

Tranh cãi cách xác định thiệt hại

Luật sư cho rằng SAGRI không bị thiệt hại do hợp đồng chuyển nhượng đã bị hủy bỏ trước thời điểm khởi tố vụ án. Cáo trạng căn cứ vào kết luận của Hội đồng Định giá tài sản trong tố tụng hình sự ở trung ương quy buộc trách nhiệm của các bị can gây thiệt hại cho Nhà nước 672 tỉ đồng là chưa bảo đảm căn cứ cả về mặt pháp lý và trên thực tế.

Theo luật sư, khoản 1 Điều 85 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và các nghị định liên quan điều chỉnh quy định về nguyên tắc định giá tài sản là phù hợp với giá thị trường của tài sản cần định giá hoặc tài sản tương tự với tài sản cần định giá tại thời điểm và nơi tài sản được yêu cầu định giá, chứ không có quy định nào bắt buộc việc định giá tài sản trong tố tụng hình sự phải dựa vào thời điểm khởi tố vụ án.

Đồng thời, luật sư dẫn lại một bản án giám đốc thẩm của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao xác định thiệt hại là thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, không phải tại thời điểm khởi tố vụ án như VKS.