Thừa kế là một trong những chế định quan trọng và phổ biến của pháp luật dân sự, gắn liền trực tiếp với quyền sở hữu tài sản và quyền, nghĩa vụ của cá nhân trong gia đình và xã hội. Trong thực tiễn, các vấn đề liên quan đến thừa kế thường phát sinh tranh chấp do thiếu hiểu biết pháp luật, lập di chúc không đúng quy định hoặc không xác định rõ quyền, nghĩa vụ của những người thừa kế.
Bộ luật Dân sự hiện hành đã quy định đầy đủ, chặt chẽ về thừa kế, bao gồm thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật, nhằm bảo đảm quyền định đoạt tài sản của người để lại di sản cũng như bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người thừa kế. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp cá nhân chủ động trong việc quản lý, định đoạt tài sản mà còn góp phần hạn chế rủi ro pháp lý và tranh chấp về sau.
Trong bài viết này, Văn phòng Luật sư Xuân Lâm sẽ khái quát những nội dung cơ bản về thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự, giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan và đúng đắn về quyền, nghĩa vụ cũng như các nguyên tắc pháp lý cần lưu ý khi giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế.
1. Thừa kế là gì?
Theo quy định tại Điều 609 Bộ luật dân sự 2015 thì: “Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.”
Hiểu đơn giản thừa kế là sự chuyển dịch tài sản của người để lại di sản thừa kế cho người khác theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật.
2. Thời điểm, địa điểm mở thừa kế?
Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật dân sự 2015.
Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.
3. Các loại thừa kế?
Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì thừa kế được chia làm hai loại là thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật:
Thừa kế theo di chúc (Điều 624, Điều 628, Điều 629 Bộ luật dân sự 2015)
– Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
– Người lập di chúc có quyền sau đây:
+ Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;
+ Phân định phần di sản cho từng người thừa kế;
+ Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng;
+ Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
+ Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.
– Hình thức của di chúc: Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di lập chúc miệng nhưng phải đảm bảo các quy định của pháp luật về di chúc miệng.
Thừa kế theo pháp luật (Điều 649, Điều 650, Điều 651 Bộ luật dân sự 2015)
– Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định.
– Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp:
+ Người để lại di sản thừa kế không có di chúc;
+ Di chúc không hợp pháp;
+ Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
+ Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
– Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
+ Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
+ Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
+ Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
– Người thừa kế theo pháp luật: Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
+ Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
+ Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
+ Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
– Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
– Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
4. Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế?
Căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:
– Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:
+ Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;
+ Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này;
+ Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế;
+ Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
5. Văn phòng Luật sư Xuân Lâm hỗ trợ giải quyết tranh chấp về thừa kế
Am hiểu chuyên sâu pháp luật về thừa kế: Luật sư Xuân Lâm có kiến thức vững chắc và cập nhật thường xuyên các quy định của Bộ luật Dân sự, pháp luật đất đai, hôn nhân – gia đình và tố tụng dân sự. Nhờ đó, các vấn đề liên quan đến di chúc, hàng thừa kế, di sản, thời hiệu khởi kiện… được phân tích chính xác, đúng quy định pháp luật.
Kinh nghiệm thực tiễn giải quyết nhiều vụ việc thừa kế phức tạp: Văn phòng đã tham gia tư vấn và giải quyết nhiều tranh chấp thừa kế liên quan đến bất động sản, tài sản chung – riêng, thừa kế có yếu tố nước ngoài, thừa kế không có di chúc hoặc di chúc bị vô hiệu. Kinh nghiệm thực tiễn giúp luật sư đánh giá đúng bản chất vụ việc và dự liệu các rủi ro pháp lý.
Nghiên cứu hồ sơ, đưa ra phương án tối ưu nhất: Mỗi vụ tranh chấp thừa kế đều được nghiên cứu kỹ lưỡng từ nguồn gốc tài sản, quan hệ nhân thân đến chứng cứ pháp lý. Trên cơ sở đó, luật sư đề xuất các phương án phù hợp như hòa giải, thương lượng hoặc khởi kiện, nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho khách hàng.
Bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng: Văn phòng Luật sư Xuân Lâm luôn đặt lợi ích hợp pháp của khách hàng làm trọng tâm, chủ động xây dựng chiến lược bảo vệ quyền lợi trong suốt quá trình làm việc với các bên liên quan và cơ quan tiến hành tố tụng.
Tác phong làm việc chuyên nghiệp, tận tâm: Luật sư và đội ngũ chuyên viên làm việc trên tinh thần trách nhiệm cao, tư vấn rõ ràng, dễ hiểu, đồng hành cùng khách hàng trong từng giai đoạn giải quyết tranh chấp, giúp khách hàng yên tâm và chủ động trong mọi quyết định pháp lý.
Bảo mật thông tin và chi phí minh bạch: Mọi thông tin, hồ sơ của khách hàng đều được bảo mật tuyệt đối. Chi phí dịch vụ được trao đổi rõ ràng ngay từ đầu, phù hợp với tính chất vụ việc và không phát sinh ngoài thỏa thuận.
📞 Liên hệ ngay để được hỗ trợ pháp lý:
🏢 Địa chỉ văn phòng: Số 250A, đường Nguyễn Thái Bình, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh (Trước đây là phường 12, quận Tân Bình, TP.HCM).
📱 Điện thoại/Zalo: 0903 918 848 (Luật sư Xuân Lâm – Trưởng Văn phòng)
📧 Email: lxlamlaw@gmail.com
🌐 Website: luatsulam.com.vn
📍Fanpage FB: Văn phòng Luật sư Xuân Lâm
